İŞYERİNDE PSİKOLOJİK ŞİDDET

mobbing

Mobbing mi ?,  Yeni mi ortaya çıktı?, Çalışmanın kolay olduğunu kim söyledi ki !, İşyerlerinde bunlar hep vardır, herkes bilir. Eski köye yeni adet mi geldi !

Gerçekten mobbing yeni mi ortaya çıktı ? Neden daha önceleri değil de, son yıllarda konuşmaya  başladık ?

Leymann tarafından 1984 yılında “ işyerinde psikolojik şiddet “olarak ortaya konan  mobbing kavramı uzun bir süre zorbalık, kötü muamele, işyeri terörü, işyeri zorbalığı, çalışan tacizi, yıldırma, duygusal taciz, gözdağı verme, sözel taciz, yatay şiddet, psikolojik terör gibi farklı isimlerle ifade edilmiştir. En son TDK tarafından “bezdirmede” karar kılınan mobbing kavramı,  Leymann’ın tanımlamasına göre düşünce, inanç, etnik, cinsiyet ayrımcılığı, kıskançlık, hasetlik gibi her türden duygu ve faktörün öne çıkabileceği bir psiko – terördür. Mobbing uygulamalarında yaş, ırk, cinsiyet, ayrımı gözetilmez taciz, rahatsız etme ve kötü davranış yoluyla herhangi bir kişiye yöneltilir ve kişiyi iş yaşamından dışlamak amacıyla kasıtlı olarak duygusal bir saldırı uygulanır.

Önceleri, günlük çalışma yaşamının zorlukları içinde doğal kabul edilen , “Böyle gelmiş, böyle gider,dişini sıkıp sabredeceksin, ya bu deveyi güdersin ya da bu diyardan gidersin” anlayışıyla normalize edilen mobbingin suç olduğunu, sıradan ve normal olmadığını yeni yeni fark ediyoruz. Şiddet deyince, sadece fiziksel şiddetin değil, sözel, duygusal, ekonomik, cinsel kötüye kullanımın da şiddet olduğunun  henüz kabul edilmesi gibi.

Ve “kol kırılır yen içinde kalır ” anlayışıyla dışlanırım, işten atılırım, suçlanırım korkusuyla, konuşmanın, anlatmanın, dışa vurmanın önüne çekilen kalın duvarlar nedeniyle bir çok çalışan yaşadığı olayları kendi içinde halletmeye çalışıyor.

Susup içine atmanın çözüm olmadığını ise; ekşiyen, yanan  mideler, kasılan sırtımız, gerginlik ağrıları ve bölünen uykularımız anlatıyor. Biz söylemezsek, bedenimiz konuşuyor, ters giden bir şeyler olduğunu kendi diliyle anlatıyor.Bu konuda yapılan araştırmalar gösteriyor ki ,  süresi uzadıkça ve kişinin psikolojik sağlamlılığına, sosyal destek ağlarına da bağlı olarak da  mobbing  çalışanları,   önemli psiko-somatik rahatsızlıkların yanı sıra depresyon, anksiyete, hatta intihar ve tükenmeye  varacak düzeyde ciddi şekilde etkiliyor.

 

Mobbing kimlere uygulanıyor ?  Mobbing mağdurlarının genel profili aşağıdaki şekilde ortaya konmuş.

-İşinde çok iyi hatta mükemmel olanlar

-Dürüst, güvenilir ve kuruluşa sadık çalışanlar

-Bağımsız ve yaratıcılık yönü  güçlü olanlar

-Çalışma ilkeleri ve değerleri güçlü olanlar

-Zorbanın veya mobbing uygulayan grubun yeteneklerinden daha üstün kişisel özelliklere sahip çalışanlar

 

Mağdurların kişisel özelliklerine bakıldığında  ise genellikle şunlar görülmüş ;

 

-Yüksek bir onur duygusuna sahip olmaları,

-Çevrelerindeki haksızlığa dayanamamaları ve tepki göstermeleri,

-Duyarlı, hassas, yardımcı, çalışkan ve idealist olmaları,

-Kendilerini sürekli geliştirmeleri,

– Azimli ve başarılı olmaları, potansiyellerinin yüksek olması

-Mükemmeliyetçi oldukları için her konuda önce kendilerini sorumlu tutmaları, hep daha iyi olmaları gerektiğine inanmaları

-Uyum sağlamaya ve özveride bulunmaya eğilimli olmaları

-İnsanlara güven duymaları, iyi niyetli olmaları ve  politik davranmayı bilmemeleri

-İşe olan bağlılıkları nedeniyle zor koşullarda  çalışmayı sürdürebilmeleri  ve şikayet etmemeleri

-Kendi farklılıklarını, üstün taraflarını, değerlerini sürekli ortaya koymamaları

-Öfkelerini ifade etmek yerine genellikle içlerine atmaları

Bu özelliklere sahip kişiler eksiklikleri ve yetersizliklerin ortaya çıkmasına neden oldukları,  sürüp giden sistemin yanlışlıklarını sorgulayıp değiştirmeye yönelik düşündükleri için, diğer çalışanlar

 

Anket sonuçlarına göre; bu vakaların:

Yüzde 27’si istifa etmiş,

Yüzde 25’i bilmezden gelip işe devam etmiş,

Yüzde 18’i işten çıkarılmış,

Yüzde 17’si ise bu durumu üst yönetim ya da İnsan Kaynakları yetkilisine iletmiş, yani kurumsal bir yaklaşıma başvurmuş,

Geri kalan küçük bir oran ise, farklı sonuçlara ulaşmış; örneğin üst yönetim ile konuşup değişiklik olmayınca istifa etmiş, durumu ilk amirleriyle paylaşmış ya da benzer bir tavırla karşılık vermişler.

Mobbingi tacizden ayıran en önemli kriterler ise ; Süreklilik arz etmesi ve  sistematik olarak yapılması yani bir defa karşılaşılan istismarın mobbing olarak ifade edilemeyeceği, iletişimde olumsuz, eleştirel, yargılayıcı, aşağılayıcı bir tarz içermesi ve özellikle kasıtlı olarak kötü niyetle yapılması

Mobbing davranışlarına birkaç örnek vermek istersek;  Sürekli hata bulunması, gerçeğe dayanmayan eleştiri ve aşağılanmaya maruz kalma, kişinin başarısının görmezden gelinmesi, takdir edilmemesi, bilgi verilmemesi, geri bildirim yapılmaması, pozisyonunun değiştirilmesi, izole edilmesi, özellikle başkalarının yanında aşağılayıcı ifadeler kullanılması, diğer çalışanların gruplaşması ve ayrımcılık yapılması, görevi dışında kapasitesi altında işler verilmesi, bir özür veya fiziksel özelliğiyle alay edilmesi, hırsızlıkla suçlanması, yalnız bırakılması, yetkilerinin azaltılarak sorumluluklarının arttırılması, kendisinde hata bulmasını sağlayıcı tarzda davranılması, işten kovulması, hastalık bahane edilerek erken emekliliğe zorlanması  vs.

Mobbing kişilerin mesleki doyum sağlayamamalarına, özdeğerlilik ve benlik saygısının azalmasına neden olmaktadır. Belki de en olumsuz tarafı uzun zaman maruz kalınırsa ve kişi yalnız kalır, sosyal destek sistemlerinden yararlanamazsa gerçekten de kendi performansı, yeterliliğiyle ilgili endişeler yaşamasına zemin yaratabilmektedir. Bu durumda ailesi, arkadaşları, çevresiyle ilişkilerini, sağlığını olumsuz etkilemekte, statü kaybı, gelir kaybına uğramasına sebep olmaktadır. İşletmelerde insan kaynakları  açısından da yüksek potansiyelli iş gücünün kapasitesi altında çalışması veya ayrılması

maddi ve manevi kayıp anlamına gelmektedir. Çalışanların sorunlarını dile getirebilmeleri, yaşadıklarını anlamlandırabilmeleri, olumsuzlukların altında ezilmemeleri, yalnız olmadıklarını hissetmeleri ve çözüm bulabilmeleri kapsamında,   çalışanların bilinçlendirilmesi ve mobbing önleme politikaları oluşturmaları açısından işletmelere  önemli görevler düşmektedir.

 

REF: HRM BÜLTEN

BENAL ALKANLAR

Psikolojik danışma ve eğitmenliğin yanısıra 9 Eylül Üniversitesi işletme Fakültesinde part-time öğretim görevlisi olarak görev yapıyorum. Zaman çok hızlı akarken, geçmişle gelecek arasında sıkışmadan, yaşadığımız şu anların tadını çıkarabilmek, hakkını vermek ve paylaşabilmek dileğiyle...

More Posts

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir